دیار کورد (کرد،هنر،فرهنگ)

مقدمه دیار کُرد برسیر جریان روشنفکری

از مفاهیمی که در حوزه ی تجربی غرب به وجود آمد و نفوذ آن به خارج از این حوزه به کشوری

 چون ایران باعث انحراف و قلب معنی آن شد،پروسه و پروژه مدرنیته است.مدرنیته حاصل

 یک رنسانس فکری-اعتقادی-اقتصادی در غرب است که تمام مظاهر سنت را به چالش

می کشاند و در این گذر خیلی از مفاهیم تغییر و اصلاح و خیلی دیگر به کلی طرد می شود.در دل

 این تغییرات است که مفهومی به نام طبقه متوسط شکل می گیرد که شاید بتوان نام اجرا کنندگان

 اصلی مدرنیته را به آنها داد.و بعدا همین طبقه متوسط پایگاه گروهی پیشرو در جامعه

می شود به نام روشنفکران.مدرنیته که پدیده ای غربی و در برگیرنده ی مفاهیمی هستی شناسانه

 و نیز مفاهیمی اجتماعی،اقتصادی و فرهنگی است،هنگامی که وارد کشوری خارج از آن

 می شود معنایی واژگون می یابد و به جای آنکه مایه ی دگرگونی در عرصه های گوناگون

 شود مفهومی کاریکاتور گونه می یابد.

با نگاهی به تاریخ به نظر می رسد که لایه های اجتماعی پیشامدرن در ایران همانند اشراف،

نظامیان سنتی و روحانیون،جزچند مورد استثنایی،کمابیش پذیرای مدرنیته نبوده اند.مفهومی که نیاز

 به تمرکز و توجه بیشتر دارد و از پس مدرنیته غرب و همچنین دموکراسی ولیبرالیسم سر بر

 آورده،مفهوم "شهروندی"می باشد که با واژه "شهرنشینی"،پدیده رایج در ایران تفاوت دارد.

شهروندی یعنی گفت و گو،شهروندی یعنی وجود رابطه افقی بین شهروندان با هم و با دولت،یعنی

 اینکه دولت نه نگاهی قیم مابانه،که نگاهی نگهبانانه به مردمان داشته باشد.با این وجود به نظر

 می رسد استعمال واژه های شبه مدرنیته و شبه طبقه متوسط و شبه روشنفکر در جامعه ایرانی

 به دور از واقعیت نباشد!

چیزی که امروز ذهن ما را درگیر کرده این است که چرا  هنوز تجربه مدرنیسم دست کم در ابعاد

 سیاسی و اجتماعی خود چیز زیادی برای ما به ارمغان نیاورده است وچرا پرسش های اساسی ما

(یا به قولی پرسش های لعنتی)از دوران قاجار(شایدم بتوان گفت که موفقترین روشنفکران ایرانی،به

علت عدم تاثیرو وجود جریان چپ ،مال همین دوران بوده!)به بعد هنوز به همان حال  باقی مانده

 است و چرا دموکراسی،هم به مفهموم یک شیوه زندگی و هم به مفهوم سیاسی خود در جامعه ما

 نهادینه نشده است؟"یکی"از علت ها، دلبستگی نداشتن رهبران فکری جامعه به دموکراسی

 است.اکثر روشنفکران که از طبقه خود بریده اند درعمل،گاهی اوقات اندیشه های پایگاه طبقاتی

 پیشامدرنی خود را بروز می دهند!برای نمونه یکی از بزرگترین روشنفکران اثرگذار در پهنه ی

 ادبیات و حتی اجتماع،صادق هدایت است که به نظر می رسد پیشروتر از افراد هم نسل خود و

چه بسا نسل های بعدی بوده است،به گونه ای که پس از گذشت چندین دهه از انتشار بوف کور،

هنوز این اثر تنها اثری است که عناصر ادبیات پیشرو مدرن را در خود دارد.ولی همو در لا به لای

 جمله های استوار و از پیش اندیشیده شده و در همان حال سورئال آن،طعنه هایی گزنده به

 فرودستان اجتماع می زند،یا در بوف کور در جایی می نویسد که اینان تنها کسانی هستند که کل

 بدن آنها روده ای است که شکم را به آلت تناسلی پیوند می دهد.دراینکه اجتماع ما در آن زمان

عقب مانده بود،تردید نیست ولی در این نقطه حساس است که روشنفکر باید تعهد سنگین خود

را در بیرون آوردن مردمان خوار و بی بهره از حقوق اجتماع و شهروندی از مغاک تیره

روزی، با تلاش،نشان دهد،هر چند چنان که پیش آمده است،همین مردمان در برابر اندیشه هایش

بایستند یا از پشت به وی خنجر بزنند!!(این قضیه به قول خود هدایت تلخ و گس است،

 همچون کونه ی خیار).