دیار کورد (کرد،هنر،فرهنگ)

در ارتباط با حوادث هفته های اخیر در کردستان ترکیه دو دیدگاه وجود دارد.

- دیدگاه مثبت این است که کردها که گفته می شود وابسته به گروه پ.ک.ک هستند از موقعیت استفاده کرده و برای رسانیدن صدای خود به گوش جهانیان فعالیت خود را تشدید کرده و به نظامیان حمله ور شده اند.

- دیدگاه منفی نیز چنین است که کردهای ترکیه که سال ها از حمایت سوریه برخوردار بودند، در مخالفت از حمایت آنکارا از گروه های مخالف سوریه به این اقدامات و فعالیتها روی آورده و درصدد هستند از شدت فشارها به دمشق بکاهند. ولی هرچه باشد باید این واقعیت را پذیرفت که وضعیت کنونی کردستان ترکیه روابط میان کردها و دولت اردوغان را بحرانی کرده و دو طرف را که در مسیر هماهنگی و دموکراتیزه شدن ترکیه حرکت می کردند به تقابلی خونین و مرگبار کشانده است که به نفع هیچیک از طرفین نبوده و پیش از همه به قدرتمند شدن ارتش و جناح های سکولار در این کشور منجر خواهد شد که تمایل به ادامه فعالیت حکومت حزب عدالت و توسعه اردوغان نداشته و می خواهند روند تغییر و اصلاح قانون اساسی و دموکراتیزه شدن ترکیه را متوقف سازند.

البته این گونه نیست که توقع داشت چون اوضاع در سوریه ناآرام است و وضعیت مرزهای مشترک این دو کشور همسایه بحرانی می باشد، کردها باید آرام نشسته و به قولی دست از پا خطا نکنند تا شرایط نرمال و عادی شود. ولی دست زدن به چنین عملیات گسترده و اقدامات بی سابقه می تواند با شک و شبهه همراه بوده و اعتبار مبارزات پ.ک.ک را زیر سوال ببرد. رابطه پ.ک.ک و عبداله اوجالان رهبر زندانی آن با رژیم بعث سوریه بر کسی پوشیده نیست و او زمانی که از سوریه رانده شده و ناگزیر به ترک این کشور و مخفیگاه خود گردید، در اثر توطئه ای هماهنگ به دام افتاده و پس از انتقال به ترکیه محاکمه و زندانی شد.

عبداله اوجالان

به همین دلیل رابطه با دمشق نه تنها قابل انکار نیست بلکه می تواند شرایط ناگوار کنونی سوریه ، بهانه ای برای احیا و از سر گرفتن دوستی های پیشین باشد .در حالی که کردهای سوریه که در مجاورت مرزهای ترکیه زندگی می کنند چندان با مخالفان همراه نبوده و در عمل هم نشان داده اند که می خواهند استقلال یا بی طرفی خود را حفظ کنند. اما روشی که آنها در پیش گرفته اند را نمی توان به منزله سکوت شان در قبال کردهای پ.ک.ک به حساب آورد.کردها سالهاست که در ایران زندگی می کنند و به گفته ملا مصطفی بارزانی از اصیل ترین اقوام ایرانی هستند ولی رقابت مذهبی بین ایران صفوی و امپراتوری عثمانی که قدرت های غربی و همسایه هایی مثل امپراتوری تزارهای روسیه در آن نقش داشتند سبب گردید این گروه میان دو امپراتوری تقسیم شود.

ایران و عثمانی بارها با هم جنگیده اند و به دفعات قرارداد صلح امضا کرده اند ولی تا زمان فروپاشی این امپراتوری پس از جنگ اول جهانی اختلافات مرزی و ارضی ادامه یافته و پس از آن نیز به کشورهایی منتقل شد که از تجزیه عثمانی به وجود آمده بودند.

درگیری ها و جنگ های ایران و عثمانی مرزهای غربی و شمال و جنوب غربی را شامل می شد که مناطق کردنشین ،عرب نشین و ترک نشین هستند به همین دلیل در این مناطق دارای اقوام و فرهنگ هایی هستیم که با آن سوی مرزها مشترک می باشند. از آن جمله باید به کردها اشاره کرد که امروزه در ایران، عراق، ترکیه ، سوریه و حتی جمهوری آذربایجان ساکن بوده و زندگی می کنند. جنگ اول جهانی تغییرات بزرگی را در خاورمیانه و خلیج فارس در پی داشت که از آن جمله فروپاشی امپراتوری عثمانی و شکل گیری کشورهای جدید را می توان نام برد. این امپراتوری محدود به جمهوری ترکیه شد که آتاتورک آن را بنا نهاد. ولی در کنار آن کشورهای عراق، سوریه ، لبنان، اردن، اسرائیل، کویت، بحرین،عربستان و قطر شکل گرفتند.در این میان وضعیت کردها نامشخص مانده و وعده هایی که به آنها داده شده بود در پی توافق های چرچیل وزیر مستعمرات بریتانیا در آن زمان با ترک ها و تلاش آنها برای دستیابی به منابع غنی نفت عراق نادیده گرفته شد. زیرا در پیمان صلح ((سور)) در سال 1920 ترک ها حاضر می شوند به اراضی کردنشین واقع در ساحل شرقی رودخانه فرات استقلال داخلی بدهند . در آن زمان قرار شد یک کمیسیون بین المللی از انگلیس ، فرانسه و ایتالیا برای بررسی این مسأله تشکیل شود. در ماده 64 پیمان سور آمده بود که (( اگر در مدت یک سال پس از به رسمیت شناختن این قرارداد، ملت کرد به مجمع اتفاق ملل مراجعه و ثابت کند که اکثریت مردم این ناحیه مایل هستند از اطاعت ترکیه خارج و مستقل شوند و شورای ملل تأیید کند که آنها لیاقت و استحقاق استقلال دارند، این حق به کردها اعطا خواهد شد. در این صورت ترکیه متعهد است این دستور را اجرا کرده و از کلیه حقوقی که نسبت به این ناحیه دارد صرف نظر کند. چگونگی واگذاری این حقوق ضمن قراردادی که بین متفقین و دولت ترکیه منعقد می گردد تعیین خواهد شد.))

زمانی که این قرارداد به امضا می رسد هیچ یک از قدرت های متفق با این مسأله مخالفت نمی کنند که کردهای موصل نیز به میل خود به کردستان مستقل ملحق شوند. ولی شرایط به تدریج تغییر می یابد ، به طوری که از یک سو امپراتوری بریتانیا که در صدد دستیابی به منابع غنی نفتی عراق بود با الحاق بخشی از کردستان خصوصا موصل ، اقدام به تشکیل کشوری به نام عراق کرده و از سوی دیگر مسأله استقلال کردها به فراموشی سپرده می شود.

در سال 1924 قرارداد لوزان به امضا می رسد که در آن وضعیت مرزها و موقعیت ترکیه جدید به رسمیت شناخته شده و از آنجا که قرار می شود موصل توسط ماموران انگلیسی و عراقی اداره و کنترل شود موضوع استقلال کردستان نیز نادیده گرفته می شود، به این ترتیب کردهایی که در عثمانی زندگی می کردند میان عراق ، ترکیه و سوریه تقسیم می شوند.جالب توجه است که این قوم در کشورهایی که زندگی می کنند تحت فشار قرار داشته وبرای احقاق حقوق حقه خود با حکومت های مرکزی دارای اختلاف هستند.همین مسأله سبب گردیده دولت ها به بهانه های مختلف از آنها بهره برداری نمایند. به طور مثال سوریه که سال ها کردها را مورد آزار و اذیت قرار داده و آنها را شهروند درجه دوم به حساب می آورد در راستای مشکل سازی برای ترکیه از گروه پ.ک.ک و اوجالان رهبر این گروه حمایت کرده و سال ها پایگاه هایی در لبنان و کردستان سوریه در اختیار آنها قرار داده بود.این وضعیت را درباره دیگر کشورهای این منطقه نیز می توان مشاهده کرد

وضعیت کردها در ترکیه از زمانی که آتاتورک اقدام به تشکیل جمهوری در این کشور کرد روز به روز وخیم تر شده است. به طوری که دولت ترکیه که این کشور را مخصوص ترک ها می دانست، کردها را نفی کرده و آنها را ترک های کوهستانی می نامید.این سیاست های سرکوب گرانه همواره به عاملی برای رویارویی کردها و دولت مرکزی این کشور تبدیل شده است.تاریخ رویارویی کردها با دولت ترکیه بسیار طولانی و پرتنش بوده و در این میان طرفین تمایلی به آشتی از خود نشان نداده اند. اما در زمان حزب عدالت و توسعه که دولت اردوغان سعی دارد چهره ترکیه را دگرگون کرده و با کاستن از قدرت و نفوذ ارتش و نظامیان، دموکراسی و مردم سالاری را در این کشور نهادینه سازد امتیازاتی به کردها داده شده است اما از آنجا که این امتیازها کافی نبوده و نتوانسته رضایت کردها را جلب کند تنش میان آنها ادامه یافته است.

در این شرایط، تغییر وضعیت عراق و موقعیتی که کردهای این کشور به دست آورده اند نیز هشداری به کشورهایی بوده که دارای اقلیت کرد هستند.